شرح اين حديث مىنويسد : در هنگام ضرورت اين كار جايز است ، هرچند اين جواز از جنبه‌هايى چون نگاه به نامحرم يا لمس اعضا با دست و جز آن بايد تنها در اندازهء همان ضرورت باشد . « 1 » از ديدگاه نگارنده ، اين سخن ابن حزم قابل تأمل است ؛ چه ، حديث به هيچ ضرورتى اشاره ندارد و تنها به نياز نظر دارد و اين در حالى است كه « نياز » مرتبه‌اى بسيار فروتر از « ضرورت » است ؛ بنابراين اگر اساس درمان مردان مجروح از سوى زنان حرام بود اين امكان وجود داشت كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مردانى را به اين كار بگمارد و اين كار را به آنان اختصاص دهد . از همين قبيل ماجراى ديگرى در تاريخ و حديث نقل شده و آن اين است كه زنى به نام رفيدهء اسلميه در مسجد خيمه‌اى داشت و در آن به مداواى مجروحان مىپرداخت . « 2 » اين ماجرا نيز به گونه‌اى روشن نظريهء بسنده كردن به حد ضرورت در اين مسئله را نفى مىكند و خود دليلى ديگر بر جواز مداواى مردان از سوى زنان است . ب ) احاديث مربوط به عيادت : روايت كرده‌اند كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله به عيادت بيماران مىرفت تا جايى كه يك بار يكى از غلامان يهودى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بيمار شد . حضرت به عيادت او رفت و به او فرمود : مسلمان شو و او نيز اسلام آورد . « 3 » نيز آمده است كه چون به عيادت بيمارى مىرفت گاه دست بر پيشانى او مىنهاد و بر سينه و شكم او مىكشيد و برايش دعا مىكرد . بخارى نقل كرده است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به هنگام عيادت سعد چنين كرد . « 4 » همچنين آمده است كه گاه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله براى بيمار تعويذى فراهم مىكرد . « 5 »

--> ( 1 ) . ر . ك : ابن حجر ، فتح البارى ، ج 10 ، ص 136 - م . ( 2 ) . ر . ك : ابن حجر ، فتح البارى ، ج 7 ، ص 412 - م . ( 3 ) . ر . ك : صحيح بخارى ، ج 5 ، ص 2142 ، ح 5333 - م . ( 4 ) . ر . ك : همان ، ح 5335 - م . ( 5 ) . ر . ك : عظيم‌آبادى ، عون المعبود ، ج 10 ، ص 264 - م .